01


Trashëgimia kulturore dhe fetare


Kosova është një vend ku gërshetohen më së miri trashëgimia e pasur, diversiteti kulturor dhe toleranca fetare me gjurmë historike mbi tetë mijë vjeçare. Në këtë trashëgimi kanë kontribuar të gjitha grupet etnike, të cilat kanë jetuar në territorin e Kosovës për shekuj. Monumentet e shumta të trashëgimisë kulture dhe fetare datojnë qysh nga parahistoria, kohës së lashtë, atë të ilirëve, kohën romake, mesjetë,  kohën e Bizantit, atë të Perandorisë Osmane dhe okupimit serb. Kjo trashëgimi vlerësohet si thesari më i madh i të gjithë qytetarëve, që jetojnë në Kosovë me potenciale jashtëzakonisht të mëdha edhe për zhvillimin ekonomik të vendit nëpërmjet turizmit. 


Me shpalljen e pavarësisë në vitin 2008, Republika e Kosovës është përkujdesur maksimalisht, që edhe në aktin më të lartë – Kushtetutën të sigurojë ruajtjen, mbrojtjen dhe promovimin e trashëgimisë kulturore dhe fetare, ashtu siç është e specifikuar edhe në nën 9 të Kushtetutës së Kosovës si dhe me nenin 58, i cili, gjithashtu përcakton promovimin dhe ruajtjen e trashëgimisë fetare dhe kulturore të të gjitha komuniteteve, si pjesë përbërëse e trashëgimisë së Kosovës.  Në kornizën e vet ligjore, Republika e Kosovës i ka dhënë edhe të drejta, privilegje dhe imunitete edhe Kishës Ortodokse serbe në Kosovë.


Kosova, ka disa objekte të trashëgimisë kulturore dhe fetare nën mbrojtje të UNESCO-s, por, trashëgimia kulturore, diversiteti dhe toleranca fetare në Kosovë mund të dëshmohet vetëm nëse ju e vizitoni atë.  Në rrugën kryesore të kryeqytetit të Kosovës, ju mund të shihni Katedralen, e cila është emëruar me emrin e Shenjtërores shqiptare “Nëna Terezë”, për të vazhduar më pas në oborrin e Qeverisë së Kosovës, ku mund të vizitoni Pllakën Përkujtimore për viktimat hebreje të Holokaustit, Xhaminë e Gurit të vitit 1393, Hamamin e Madh në Prishtinë të shekullit IV apo qytetin e lashtë romak – Ulpianën të ndërtuar në fillim të shekullit II.


Në Kosovë ekzistojnë 1534 asete kulturore, që janë në listën e mbrojtjes së trashëgimisë kulturore të propozuara nga Këshilli i Kosovës për Trashëgimi Kulturore.


Manastiri i Deçanit në Pejë, Ura e vjetër e gurit në Prizren, Manastiri i Graçanicës, Kisha e Shën Spasit Prizren, Shpella e Radacit, Gërmadhat e Kishës së Shën Nikollës në Pejë, Kështjellat mesjetare e Zveçanit, Ura e gurit ne Zallç, Manastiri i Banjskës, Ura e Vjetër e Gurit në Vrri, Kalaja në Gotovushë, Kisha e Shën Gjergjit, Kalaja në Hisar të Brrutit zënë vend në pjesën e trashëgimisë arkeologjike.


Konaku i Tahir Begut, Shtëpia e Heroit të Popullit Milladin Popovic, Varri i Haxhi Zekës, Kulla e Goskajve, Shtëpia e Enver Hadrit, Ura në grykën e Rugovës, Kino Teatri, Jusuf Gërvalla, Banja e Pejës, Kulla e Jusuf dhe Bardhosh Gërvallës, Teqeja e Madhe amë e Tarikatit Alije - Halvetije në Junik, përfshihen në trashëgiminë arkitekturore.


Lista e mbrojtjes së trashëgimisë kulturore ngërthen në vete edhe objektet e luajtshme si:  Kupa binjake, Enë sferike, Kulluese, Sopata guri, Byzylyk bronzi, Fibulë në formë harkore, Mulli guri – Mokër, Tas konik., Tokëz rrypi, Varëse qelibari Medalioni i Probit, Shishe qelqi, Balsamarium dhe Nomina mulierum.


Objekti i mullirit dhe bifurkacionit, gryka e Llapushnicës, Shpella e Bresalcit, Liqejtë e Gjeravicës, Kroni i Priftit, Kanjoni i Mirushës, mishtekna e Artanës, Moronica (park me pisha) vlerësohen si peizazhe kulturore, përderisa Eposi i kreshnikëve, Okarina, filigrani, Zurla dhe plisi konsiderohen si pjesë e  trashëgimisë shpirtërore.

Kalaja e Prizrenit

Qyteti antik i Ulpianes

Tolerance Fetare

Vajzat shqiptare me veshje kombetare